Inhoud:

* Handzamevallei keert terug naar groene glorie van weleer

* de kwartelkoning,

* de IJzerbroeken,

* vzw de boot-tochten

Handzamevallei keert terug naar groene glorie van weleer
Vijf poelen zijn eerste zichtbare stap richting herstel gebied

ZARREN - Het Vlaams Gewest investeert in de aanleg van vijf poelen in de Handzamevallei. Dat zijn de eerste zichtbare investeringen en een voorbode van meer werken tijdens de komende jaren die de natuur in het gebied herstellen.

'Het herstelplan voor de Handzamevallei dateert van 2005', zegt natuurgids Luc Nouwynck. 'Het is de bedoeling de natuurwaarden in de Handzamevallei te herstellen. Deze vallei is belangrijk als overstromingsgebied. Bij flinke regenval zorgt de Handzamevallei voor droge voeten in Handzame en Kortemark. De vallei is zo'n 750hectare groot en behoort tot de Bethoosterse Broeken. Dit land is in de veertiende eeuw op de zee gewonnen. Het is een waterrijk gebied waarvan het landschap door de landbouwers is gemaakt. Het herstel van de Handzamevallei zal vele jaren duren en vergt veel milieu-investeringen.'

'Een eerste, weliswaar minder zichtbare, ingreep is de aankoop van gronden door de Vlaamse overheid. De jongste jaren zijn er al 62hectare aangekocht, vooral in het gebied tussen de Barisdamstraat en de Zarrenstraat. Deze gronden keren terug naar de landbouw met een beheersovereenkomst.

De boer krijgt de grond gratis, maar hij mag niet bemesten, geen sproeistoffen gebruiken en pas hooien na half juni. De druk op het gebied vermindert en de rust keer terug. Dat is goed voor de ontwikkeling van de natuurwaarden. De aankooppolitiek van gronden moet voortgezet worden', zegt Luc Nouwynck.

Een tweede actie in de Handzamevallei is de aanleg van twee nieuwe poelen en het ruimen van drie bestaande poelen in het gebied dat al de overheid al kocht. De vijf poelen zijn gelegen tegen de valleirand omdat ze daar het best aansluiten op het landschap dat in de toekomst hersteld wordt. Het overschot aan aarde komt tegen de valleirand aan in de vorm van een lage berm. Op deze berm komt een houtkant. Volgend jaar zijn er nog meer poelen gepland langs de valleirand ter hoogte van de Brabanthoek.

'Dergelijke kleinschalige investeringen leiden tot een betere biotoop voor vogels, amfibieën en allerhande planten. Het zal nog jaren duren alvorens de Handzamevallei zijn natuurlijke glorie van weleer terug heeft, maar de eerste belangrijke stappen zijn gezet. Daarbij groeit de interesse van het publiek. Ik krijg steeds meer groepen die een natuurwandeling met mij maken in dit gebied. Dat is een positieve evolutie', besluit Luc Nouwynck.

Ronny Vanhooren

De Kwartelkoning is een mysterieuze, zeldzame en in heel Europa met uitsterven bedreigde vogel. Dit dier leeft in vochtige, kleinschalige, soortenrijke hooilanden met vegetatierijke sloten in een open landschap. Dergelijke goed functionerende rivierecosystemen zijn in Vlaanderen erg zeldzaam geworden. Het voorkomen van de Kwartelkoning in deze gebieden is meteen een goede indicatie voor de kwaliteit van een natuurgebied.

LIFE is een fonds van de Europese Gemeenschap dat het behoud en de ontwikkeling van op Europees niveau belangrijke natuurwaarden ondersteunt. In zes grote riviervalleien in Vlaanderen werkt Natuurpunt v.z.w., met de steun van LIFE, aan de uitbouw van belangrijke leefgebieden van de Kwartelkoning : IJzervallei, Kalkense Meersen, Demerbroeken, Vallei van de Zwart Beek, Schulens Broek en Maaswinkel.

Ook dit gebied kan opnieuw een belangrijk leefgebied voor de Kwartelkoning worden. Dank zij de steun van de Europese Gemeenschap voor de uitbouw van dit natuurgebied kan de nachtelijke roep van de Kwartelkoning hier weer spoedig klinken.

De IJzerbroeken vormen een grote open ruimte van ong. 8000 ha natte graslanden langs de grotendeels onbedijkte rechteroever van de IJzer. Het gebied strekt zich uit van de Franse grens tot Diksmuide. De IJzerbroeken liggen op de grens van polder- en leemstreek. Belangrijk is het dynamische karakter van de IJzer dat zich uit door regelmatige winterse overstromigen, die over een grote oppervlakte kunnen voorkomen.

Landschap en geomorfologie

Geomorfologisch vertoont het ontstaan van het landschap van de IJzerbroeken grote overeenkomst met het ontstaan van andere alluviale rivieren in Vlaanderen, waarbij opeenvolgende zeespiegelstijgingen en -schommelingen een grote rol speelden bij de opbouw van het substraat (mariene afzettingen, niveo-eolische afzettingen, veenvorming en uiteindelijk de alluviale afzettingen).

Landschappelijk is vooral de grote openheid kenmerkend. Slechts aan de randen van het gebied, op de overgang naar het landbouwgebied van de zandleemstreek en in de onmiddellijke omgeving van de Blankaart is het landschap eerder halfopen door de aanwezigheid van lineaire landschapselementen en kleine bosjes.
De Blankaart, een grote eutrofe laagveenplas die in het laagste deel van de broeken werd gegraven, ligt centraal in het gebied. Daarnaast werden nog een aantal kleinere turfputten en visvijvers gegraven.
Opvallend in het landschap zijn ook de her en der verspreid liggende aanzitputten, ondiepe plassen, gegraven voor het jagen op waterwild en de talrijke sloten en kanaaltjes die een ingewikkeld netwerk vormen doorheen de graslanden.

Beheer

Het beheer richt zich op twee sporen: enerzijds het verderzetten van het traditionele hooiland-, hooiweide- en graasbeheer, zonder bemesting en het maaien van rietlanden; anderzijds op het herstel van de waterhuishouding en de verbetering van de waterkwaliteit in het gebied.
Het traditionele natuurbeheer gebeurt in samenwerking met de plaatselijke landbouwers.
Het herstelbeheer moet op ecosysteemniveau gebeuren en vergt daarom zeer veel overleg met de overheid, polderbesturen, de landbouwsector. Hier kunnen slechts op langere termijn resultaten worden behaald.

Beschrijving van het project

Met dit project willen we de aankooppolitiek versneld verder zetten. Met de goedkeuring van het project kunnen minstens 10 ha extra bovenop het reguliere aankoopbeleid van de vereniging gerealiseerd worden. Hoe meer eigendommen we bezitten hoe meer invloed we kunnen aanwenden op het polderbestuur om een hoger waterpeil in de polder in te stellen. De nieuwe aankopen zullen ook een aantal grotere blokken kunnen gevormd worden. Hier kunnen we dan via een détailbemaling een hoger waterpeil instellen. Mits een ander beheer zullen hierdoor zowel rietland (wintermaaiing) als natte hooilanden/grote zeggevegetatie ontstaan.

Op langere termijn moet zich dan een mooie mozaiek kunnen ontwikkelen van grote oppervlakte natte hooilanden, zeggevegetatie en rietland. Gezien de oppervlakte van het gebied zijn duurzame populaties van zeldzame soorten (o.a. annex 1 soorten van de Habitat-richtlijn) realistisch.

Bij het éénmalig beheer voorzien we het restaureren van een 3 ha waterrietland, het specifiek broedhabitat van de Roerdomp (Botaurus stellaris). Hiertoe zal een laag (30-40 cm dik ) afgestorven rietwortels moeten afgeschraapt worden.

Vzw De Boot staat voor begeleide dynamische (dag)tochten in de Westhoek met natuurbeleving als voornaamste peiler. Boeiende tochten die per fiets, te voet of met kano (of een combinatie hiervan) de mooiste hoekjes van de IJzerstreek laten zien onder begeleiding van een (natuur)gids. Niet alleen de natuur- en landschappelijke waarden krijgen de aandacht maar ook ons cultureel erfgoed wordt op een luchtige manier benaderd.
Vzw De Boot biedt een waaier van uitstappen aan met als uitvalsbasis de Isera, een voormalig binnenschip gelegen op het Kanaal Ieper-IJzer aan de Drie-Grachtenbrug tussen Merkem en Noordschote. De Isera vormt ook voor individuele fietsers en wandelaars een ideale startplaats voor een tochtje in de IJzervallei. In het ruim van het schip is een tentoonstelling ingericht die het verhaal brengt van de IJzer van bron tot monding over natuur en cultuur in het heden en verleden.

Alle informatie over vzw DE BOOT vindt u op www.deboot.be

terug naar homepage

gastenboek