Basisgegevens:

Het bos is gelegen aan de Bassegembosstraat in de gemeente Anzegem.

Het Bosdecreet is van toepassing.

In het Gewestplan Kortrijk is het bos ingekleurd als N-gebied, aan alle kanten omgeven door landschappelijk waardevol agrarisch gebied (akker- en weiland).

In de Biologische Waarderingskaart van België is het bos getypeerd als biologisch zeer waardevol eiken- en haagbeukenbos met wilde hyacint.

Op de topografische kaart 29/7-8 (Avelgem-Ronse) is af te lezen dat de niveauverschillen niet groot zijn (globaal 5m). Het bos wordt doorsneden door de 40 m-hoogtelijn.

Het is omgeven door (licht)hellende, intensief bewerkte akkers en sterk bemeste en begraasde weiden. Door de ruilverkaveling zijn bijna alle Kleine landschapselementen uit het landschap verdwenen. Qua natuur ligt het bos geïsoleerd. Referentiepunten zijn het St.-Arnolduspark in Tiegem, op zowat 800 m afstand in vogelvlucht. Twee lijnvormige elementen zorgen evenwel voor een landschapsecologische meerwaarde tussen beide bossen: de vallei van de Nederbeek waarvan de bovenloop al bij al nog vrij intact is en behoorlijk wordt beheerd en de vallei van de Meersbeek,die sterk gedegradeerd is en onder sterke agrarische (vermesting) en bewoningsdruk (vertuining) staat.

Onderzoek heeft uitgewezen dat het om een oud bos gaat .

Als type is het een middelhoutbos, met de afwisseling van bovenstaanders of hoogstammig hout (zomereik en es als dominanten) en hakhout (tamme kastanje, esdoorn en es als dominanten). Een bijzonderheid is wel het “gepromoveerde” hakhout van tamme kastanje, evenals het overkaprijpe (hoge en zware) hakhout van dezelfde soort. Dit is het gevolg van het stilvallen van de traditie van het hakhoutbeheer in de jaren ‘60 en ‘70.

Er is geen bron- of beekbos aanwezig; het is integendeel grotendeels een droog bos. Wel situeert zich de zuidelijke grens in een ondiep dal. Hier was tot 1981 een natte depressie met moerassig hooiland. De ruilverkaveling draineerde dit gedeelte.

Wat de avifauna betreft, gaat er sinds een aantal jaren een nestkastenactie door, sinds 2003 door een ringer uit eigen rangen (vooral pimpel- en koolmezen, maar ook: torenvalk aan bosrand, bosuil, holenduif, grote bonte specht, ...). Tot 500 à 1000 houtduiven overwinteren. Wat op zijn beurt aantrekkingskracht uitoefent op roofvogels (sperwer,…).

Er gebeurt wetenschappelijk onderzoek; momenteel wordt de invloed van akkerkruiden op de bosranden onderzocht in het kader van een doctoraatsthesis. Bovendien is het Bassegembos ook ingeschakeld in een groot project, geleid door de UIA, waarin de relatie tussen het voorkomen van nestkasten voor het broedsucces van mezen wordt nagegaan in diverse bossen (van klein en geïsoleerd zoals dit bos tot grote aaneengesloten boscomplexen).

Historiek

Het Bassegembos maakte vroeger deel uit van de middeleeuwse heerlijkheid Bassegem. Onderzoek tot nu toe toont aan dat het sinds de 16de eeuw ononderbroken bos is geweest, en zowat het enige bosje van betekenis was in deze bosarme gemeente. Er is ook geen contra-indicatie dat het vroeger iets anders dan bos zou geweest zijn.

Het bos bestreek 7,15 ha , en één vaststelling is alvast dat het Bassegembos in de voorbije vier eeuwen 20 % afgeslankt is ten voordele van akker- en/of weiland. Wat meer is: uit het landboek van Kaster, anno 1729, blijkt dat de oppervlakte nagenoeg dezelfde is als vandaag de dag.

Op de kaart van Ferraris is het als bos met hoogstammig hout aangeduid en heeft een wat rechthoekiger vorm dan heden ten dage. Aan de westelijke bosrand zijn een drietal huisjes ingetekend. Van bovengenoemde sporen van bewoning is momenteel niets meer te merken. En dat is volgens de oudere buurtbewoners zo "sinds mensenheugenis".

FERRARIS brengt overigens geen klaarheid over het raadsel van de verhevenheid in het noordoosten van het bos. Speculaties als zou het een molendam betreffen, werden nooit bevestigd; er zijn geen sporen van een molen merkbaar.

Die verhevenheid brengt ons naar het begin van de twintigste eeuw. Juliaan Claerhout, gerespecteerd archeoloog en pastoor van Kaster in de oorlogsjaren 14-18, was ook de terreinverheffing opgevallen. Hij dacht aan prehistorische grafheuvels maar zijn onderzoek leverde evenwel ook niets op.

Nog een andere benadering voor de verhevenheid is van recenter datum en komt van G. Tack, die het over een konijnenheuvel heeft. Geo-morfologisch onderzoek kon dit evenwel niet bevestigen. Dit spoor verwijst, en de vondst van veldstenen, verwijst veeleer gewoon naar een erosief landschap.

Een boek over Claerhout levert ons een ander natuurhistorisch feit op: "Voor Claerhouts ogen vellen de Duitsers in 1915 de prachtige eiken van het Bassegembos". Dit feit bepaalt het huidige uitzicht van het bos, want de meeste volwassen bomen zijn van na dat jaartal. Een onuitgegeven historische schets van Kaster, waarin ook kort naar het bos wordt verwezen, bevestigt trouwens dat de heraanplant van de eiken gebeurde in de eerste tien jaren na de oorlog.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft er blijkbaar geen massale velling plaatsgevonden De Engelsen zaten wel in het bos verdekt opgesteld met afstandsgeschut. Ze bestookten de Duitsers aan de Schelde. Dat ze van antwoord werden gediend, bleek na de oorlog toen men vaststelde dat veel bomen beschadigd waren door inslag van granaatscherven e.d. Er kon dan ook weinig geld worden gemaakt van de houtopbrengst, beklaagde zich de boswachter in die tijd.

Hiermee is weer eens de economische functie van het bos aangeraakt. Via oudere buurtbewoners hebben we getuigenissen van hakhoutbeheer in deze eeuw. Het hout werd aangeboden en verkocht in "bassen". Een "basse" is een bepaalde hoeveelheid hout, die nu in onbruik is geraakt.

Het hakhoutbeheer verminderde echter steeds meer en viel uiteindelijk stil.

In 1996 wordt het bos na openbare verkoop de eigendom van De Wielewaal vzw die het als natuurreservaat beheerde en het als inheems loofbos, te typeren als middelhoutbos, wilde bewaren en ontwikkelen. Onderhand is dit bos overgegaan naar Natuurpunt vzw.

Op het bos is tot op vandaag nog jachtrecht van toepassing.

Samengevat:
Met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid kan worden gesteld dat het bos deel uitmaakte van de heerlijkheid Bassegem. Het staat zo goed als historisch vast dat het bos ruim 400 jaar oud is. Volgens G. Tack is het bos ofwel altijd bos geweest, ofwel is het het resultaat van herbebossing tussen 1290 en 1572. Het voldoet ruimschoots aan de definitie van “oud bos” in de terminologie van Hermy, namelijk 250 jaar onafgebroken bos. Er is bovendien geen enkele aanwijzing dat het bos in de voorbije eeuwen een andere bestemming zou gehad hebben of ontbost zou zijn geweest (bijvoorbeeld omgezet in landbouwgrond zoals een deel van het Enamebos).
Tot slot: voor een eenduidige verklaring van de naam Bassegem ontbreekt vooralsnog historisch materiaal.

Factoren die het toegelaten hebben dat het Bassegembos tot een “oud bos” kon evolueren:
- economisch nut (bron van geriefhout; in de Middeleeuwen hadden de meeste heerlijkheden hun “houtreservaat”);
- als jachtdomein.

Voor beide boven genoemde factoren is voldoende bosoppervlakte nodig; rekeninghoudend met het feit dat het bos in bosarm gebied lag, was de conservering van het bos des te noodzakelijker.
- het eigendomsrecht dat eeuwenlang in bezit van leenheer (Middeleeuwen) of adel was.

Wie informatie wenst over het bos, of het wilt bezoeken, kan contact opnemen met de conservator, Erik Cooman, Klijtstraat 1, 8570 Ingooigem.
Het bos is voor het publiek niet toegankelijk. Het biotoop is klein en kwetsbaar: kostbare voorjaarsflora (en in herstel), broeden van roof- en andere vogels, divers wetenschappelijk onderzoek.
Natuurpunt vzw organiseert geleide wandelingen, die telkens via de pers en het gemeentelijk infoblad worden aangekondigd. Daarnaast kunnen scholen en/of groeperingen een beroep doen op een gids voor een geleid bezoek, eventueel in combinatie met een educatieve landschapswandeling tussen het Bassegembos en het St.-Arnolduspark in het nabijegelegen Tiegem.

U kunt dit project steunen door een storting op rekeningnummer 293-0212075-88 van Natuurpunt vzw, met vermelding "projectnr. 5193" Vanaf € 30,00 ontvang je een fiscaal attest.

aanvullende informatie of opmerkingen qua inhoud zendt U naar de webmaster

naar homepage

gastenboek