De KLEIPUTTEN 't HOGE (Kortrijk)

Nadat de mens zich uit 'De Kleiputten' teruggetrokken had, kon de natuur zich vrij ontwikkelen. Zo ontstond een klein maar prachtig natuurgebied. In tegenstelling tot de eerste oudere groeve die het natuurgebied vormt, werd de tweede kleiput die nu het parkgebied uitmaakt gedempt. Vanaf 1981 graasden hier koeien op een ingezaaid weiland.

De stad Kortrijk kocht de Kleiputten in 1989 aan zodat het domein een definitieve bescherming kreeg. Zij liet er infrastructuurwerken uitvoeren. Vanaf 1990 plantten vele vrijwilligers inheemse bomen en struiken aan. Sindsdien beheert Natuurpunt Kortrijk het gebied. In 1994 bouwde het stadsbestuur op onze vraag een natuureducatief centrum op het terrein. Als eerbetoon aan de mensen die hier op 't Hoge zware arbeid leverden bij de ambachtelijke kleiwinning, koos men voor het gebouw de naam 'De Steenoven'.
'De Kleiputten' bestaat uit twee grote delen: een natuurgebied van 2 ha en een parkgebied van 4 ha. Door het grillige reliëf en de bodemstructuur tref je in het natuurgebied verschillende biotoopjes aan waar een rijke fauna en flora konden ontstaan. Het grootste deel van het gebied bestaat uit struikgewas of vochtig struweel met wilgen en ratelpopulieren. Daarnaast zijn er op het hoger gelegen gedeelte ook twee hooilandjes. Nabij de westrand liggen enkele rietveldjes met ondiepe plassen. In het zuidwestelijk gedeelte bevindt zich de zogenaamde 'kalkvijver'.
Het parkgebied is qua opzet vrij uniek. We kozen voor een beperkte recreatieve functie om de betrokkenheid met de natuur te stimuleren. Door de vormgeving en de plantenkeuze vloeien het natuurgebied en parkgebied harmonieus in elkaar over. We streefden een goede verhouding tussen open ruimten (hooiland, waterpartijen) en struweel na. Om een zekere geborgenheid te bereiken plantten we schermgroen. Toch behielden we een zicht op het prachtige golvende landschap.
Door een aangepast beheer kregen zowel fauna als flora nieuwe kansen en konden belangrijke waarden behouden blijven, zich herstellen of uitbreiden.
Het grootste deel van het gebied bestaat uit een gemengd moerasbosje. Door een natuurlijke evolutie bevindt zich hier heel wat dood hout waarop veel zwammen voorkomen.
Op lichtrijke plaatsen in dit bos fladderen heel wat vlinders en groeit een zeldzaam varentje: de addertong. Ook vinden we hier enkele orchideeënsoorten. In de hooilandjes groeien heel wat merkwaardige planten, waaronder schitterende rietorchissen. In de herfst verschijnen hier tien soorten wasplaten.
Naast een rietveldje en een moerasje ligt de kalkvijver, omringd door verschillende bomen en struiken. Over het water scheren libellen en waterjuffers, de roofvogels onder de insecten. Verder is dit relatief waterrijk gebied ook een uitstekende biotoop voor de bruine en de groene kikker, de gewone pad, de kleine watersalamander, de alpenwatersalamander en de grote watersalamander.

De kleigroeven die nu het natuur-en parkgebied vormen, dateren van 1923. Voor de fabricatie van de bakstenen werd de klei uitgebrikt en met 'berlingskes' naar de steenpers gebracht. Met kruiwagens gingen de groene vormelingen naar de droogloodsen waar ze gestapeld werden. Na zes weken werden deze stenen in veldovens gebakken. Dit waren enorme vuren die dagenlang brandden en vaak de omgeving verschroeiden.
In 1927 werd een Hoffmanoven (ringoven) gebouwd. De capaciteit van een dergelijke oven bedroeg 850 000 stenen. In haar gloriedagen werkten op de steenbakkerij van 't Hoge 50 arbeiders. Na Wereldoorlog II viel de steenbakkerij stil. De vervallen steenoven werd in de jaren '60 gesloopt.

Het natuurterrein is het resterende deel van een oud ambachtelijk kleiwinningsgebied op de heuveltop 't Hoge in Kortrijk. Het grootste deel van het reservaat bestaat uit een bosje met voornamelijk pioniersplanten : Braam, Wilg, Berk, Ratelpopulier en Schietwilg. De jongste jaren is het bosje aan het aftakelen waardoor het grondig van uitzicht aan het veranderen is. Het wordt minder dicht en vormt daardoor een uitstekend jachtterrein voor de sperwer die er zijn broedplaats heeft. Voor de zwammen in het reservaat is het permanent feest : 42% van de meer dan 300 geïnventariseerde soorten leven op het dode hout : Boleten, Rusula's en Melkzwammen komen er in dichte drommen voor. Het stervende hout trekt ook de Groene en Grote Bonte Specht aan. Andere vogels dan weer voerden zaden aan van Lijsterbes, Hulst, Kamperfoelie, Meidoorn, Gelderse Roos en Sleedoorn. In de kruidlaag ontkiemen eikels door de Vlaamse Gaai weggestopt.

Ook exotische planten afkomstig van de omringende tuinen ontkiemen hier en daar.
Grootbloemige Muur bloeit weelderig in de lichtrijke plaatsen. Addertong, een zeldzaam varentje verrast velen. De Brede wespenorchis schiet door stikstofminnende planten zoals Braam, Berenklauw, Kleefkruid en Hondsdraf. Langs het pad groeit de Keverorchis.
Op de hooilandjes op de hoger gelegen bulten groeit Brunel, Gewoon havikskruid, Gewoon Duizendguldenkruid, Veelkleurig vergeetmijnietje. In de herfst komen hier prachtige Amanieten en Boleten te voorschijn.
In het lager gelegen hooilandje groeien diverse Zeggen, Brunel, Egelboterbloem, Rietorchis en Moerasrolklaver. In de herfst verschijnen r in de hooilandjes 10 soorten wasplaten, de orchideeën onder de paddestoelen. De meest merkwaardige is de Rozerode wasplaat.
In de 'Kalkvijver' leven Snoek en Voorn. In de herfst komt het IJsvogeltje op bezoek. Het water wordt afgezoomd met Lisdodde en Riet, in het water groeit Aarvederkruid. In het riet nestelen verschillende Kleine Karekieten. Boven het water schieten Libellen heen en weer. De Vuurlibel zorgt voor apart spektakel.

Aan de rand van de stad Kortrijk, omringd door de woonwijken, vormt 'de Kleiputten' een uniek oase.

Het natuureducatief centrum 'de Steenoven' beschikt over uitgebreide documentatie en leerrijke infostands.
Het parkgedeelte is vrij toegankelijk. Het N.E.C. “de Steenoven” staat open voor allehande activiteiten rond natuur en milieu. Het gebruik van “de Steenoven” kan aangevraagd worden bij Natuur in Kortrijk vzw, contactpersoon Yves Baptiste 056/23.91.53.
Het parkgedeelte is vrij toegankelijk op zondagen.Het reservaatgedeelte alleen tijdens geleide wandelingen.

Een wandelpad slingert zich naar het centrum van het gebied. Door het plaatsen van zitbanken en een uitkijkblokhut kan de bezoeker maximaal genieten en het park overzien. Enkele educatieve borden belichten een aantal aspecten van de natuur hier. Het parkgebied is elk weekend vrij toegankelijk.

oppervlakte: 6,5 ha in huur
conservators: Jan DESMET, Walle 104, 8500 Kortrijk, 056/22 49 33
startdatum: 1984
aard: Oude kleiwinning
ligging: kruispunt Schaapsdreef en St.-Denijseweg in Kortrijk
toegang: reservaat alleen onder begeleiding; park tijdens weekend

zib

U kunt dit project steunen door een storting op rekeningnummer 293-0212075-88 van Natuurpunt vzw, met vermelding "projectnr. 5504"
Vanaf € 30,00 ontvang je een fiscaal attest.


Bezoek ook de website http://www.natuurpunt.be/kortrijk

vorig reservaat   volgend reservaat



aanvullende informatie of opmerkingen qua inhoud zendt U naar de webmaster


naar homepage     gastenboek

een website ontwerp van Studio Kontrast